Dizionario piemontese/u

Da Tempo di Riforma.

Ritorno


U

  • Ubbidiente (agg.): ubidient, ch'a scota.
  • Ubbidienza (sf): ubidiensa, scuté.
  • Ubbidire (vi): scoté, ubidì.
  • Ubriacarsi (sr): anciuchesse, ambriachesse, ampiombesse, pijé na cioca, pijé na sbòrgna, pijé na piomba, aussé ‘l ghëmmo, aussé la doja, aussé la majòlica.
  • Ubriachezza (sf): cioca, bronzògna, sbòrgna, piomba.
  • Ubriaco (agg.): cioch, ambriach, alégher, sù ‘d gir, pist, cheuit.
  • Ubriacone (sm): ciocaton, ambriacon, surba, tin-a, botal, botalin.
  • Uccello (sm): osel, ausel.
  • Uffa!: aof!
  • Ugonotto (agg.): ugonòt.
  • Ultimo giorno (teol.): Al dì darié..
  • Umile (ag): ùmil, modest, a la bon-a, sempi, grassios, sèmplice, ëd bon comand, dominà, sogetà, rispetos, benévol, riguardos; gente d’origine umile: gent ùmil, o modesta.
  • Umiliare (vt): umilié, mortifiché, confonde, smerdé, nacé; (vr) umiliesse, basesse, spërfondesse, bassé la cresta, dësgonfiesse, fesse cit.
  • Umiltà (sf): umiltà, umilità, modestia. Ungere (vt): onze; (corrompere, lubrificare, bastonare) onze; [boca óita a peul pì nen dì nò].
  • Unguento (sm): onguent; [onguent bochin: saliva].
  • Unico nel suo genere: foravìa.
  • Unisono (sm): unìsson; unissono; (fig.) acòrd, acòrdi; [canté a l’unìsson, pensé a l’unisson].
  • Uno alla volta: un për vòlta.
  • Unto (agg.): óit, vóit, oncc, ont; (sm) óit, vóit, oncc, grass, (materia untuosa) oitum, voitum: (unto e bisunto) óit e bësòit; [deje d’óit (:picchiare) óit come ‘n lum; fela óita (:farla sporca, farla grossa)]; sgrassare: gavé l’óit; (rel.) l’Óit, l’Onzù, ël Crist, ël Mëssìa, col ch’a l’ha arseivù l’unsion, la consacrassion, ël consacrament da Nosgnor.
  • Untume (sm): oitum, ontum, voitum, grass; untume solido: cracia.
  • Untuosità (sf): oitum, voitum; (fig.) faussarìa, servilism.
  • Unzione (sf): unsion, onsion, onzùa, onzuva, onzura, consacrassion: estrema unzione: euli sant; [unsion: oggetti di devozioni, immagini sacre].
  • Uomo: òm, òmo, òimo; (pl.) òm, òmo, òimo, òmini; (essere) creatura, përson-a, cristian, mortal, fieul d'Adam; uomo d’onore: òm ëd paròla; uomo capace: valentòm, òm an piòta /an gamba; uomo di chiesa: un ëd cesa; uomo di valore: òm ëd valor; uomo taciturno: òm ëd pòche paròle; uomo di paglia: prëstanòm, òm ëd bòsch; uomo valente: òm an piòta (an gamba).
  • Usare: (adoperare) dovré.
  • Usato: (pp) dovrà.
  • Usando: (an) dovranda.
  • Uscire: seurte, surtì; andé fòra; (di libri) fé seurte, publiché; uscire di mente (dimenticare): seurte da 'n ment, scapé da 'n ment; uscire dal seminato: andé fòra dla carzà, scapé da scòla.
  • Usurpare (vt): usurpé, ampadronisse, apropriesse, robé, pijé ‘d brut ël sò dj’àutri.
  • Utilizzare: utilisé, dovré, fé vnì a taj.